فرمها در ظاهر سادهاند؛ تا وقتی فقط نام، ایمیل یا یک پیام کوتاه از کاربر میخواهید.
اما به محض اینکه فرم شما شامل ثبتنام چندمرحلهای، فیلدهای وابسته، اعتبارسنجی، اطلاعات متنوع، منطق شرطی یا اتصال به یک سیستم دیگر شود، دیگر با یک فرم ساده روبهرو نیستید. فرم به بخشی از فرآیند محصول یا کسبوکار تبدیل میشود.
اینجاست که یک فرمساز آنلاین میتواند تفاوت ایجاد کند.
اگر میخواهید یک نمونه واقعی از چنین رویکردی ببینید، میتوانید صفحه پروژه Formora را ببینید یا مستقیماً دموی آنلاین Formora را امتحان کنید.
فرمساز آنلاین چیست؟
فرمساز آنلاین ابزاری است که به شما اجازه میدهد بدون ساختن هر فرم از صفر، فرمهای مورد نیازتان را ایجاد و مدیریت کنید.
بسته به نوع ابزار، میتوانید فیلدهای مختلفی به فرم اضافه کنید، ترتیب آنها را تغییر دهید، فرم را چندبخشی کنید، برای فیلدها قوانین اعتبارسنجی تعیین کنید و رفتار بعضی فیلدها را بر اساس پاسخهای کاربر تغییر دهید.
به زبان ساده، بهجای اینکه برای هر فرم یک صفحه جدید طراحی و توسعه دهید، یک سیستم در اختیار دارید که میتواند انواع مختلفی از فرمها را ایجاد کند.
این تفاوت زمانی مهم میشود که تعداد فرمها زیاد باشد یا ساختار آنها مرتب تغییر کند.
تفاوت یک فرم ساده با یک فرم حرفهای چیست؟
یک فرم ساده معمولاً برای دریافت اطلاعات محدود طراحی شده است:
- نام و نام خانوادگی
- شماره تلفن
- ایمیل
- پیام
- یک انتخاب ساده
برای چنین سناریویی معمولاً نیازی به یک سیستم پیچیده فرمسازی ندارید.
اما تصور کنید کاربر باید ابتدا نوع درخواست خود را انتخاب کند، سپس بر اساس انتخابش فیلدهای متفاوتی ببیند، اطلاعات بیشتری وارد کند و در نهایت دادهها برای استفاده در یک سیستم دیگر ارسال شوند.
در این حالت فرم دیگر فقط مجموعهای از inputها نیست.
فرم تبدیل به بخشی از User Journey میشود.
چه زمانی واقعاً به فرمساز آنلاین نیاز دارید؟
همه پروژهها به فرمساز حرفهای نیاز ندارند.
اگر یک فرم تماس ساده دارید که ماهها بدون تغییر باقی میماند، ساختن یک فرم معمولی احتمالاً کافی است.
اما استفاده از فرمساز زمانی منطقیتر میشود که یکی یا چند مورد از شرایط زیر را داشته باشید:
فرمها مرتب تغییر میکنند
اگر برای هر تغییر کوچک در فرم باید از تیم توسعه درخواست کنید، زمان زیادی صرف تغییراتی میشود که لزوماً پیچیده نیستند.
فرمساز میتواند بخشی از این تغییرات را به یک فرآیند قابل مدیریت تبدیل کند.
فرم شما چندمرحلهای است
برای ثبتنام، درخواست خدمات، استخدام، ثبت سفارش یا فرآیندهای سازمانی، نمایش تمام فیلدها در یک صفحه همیشه تجربه خوبی نیست.
فرم چندمرحلهای به شما اجازه میدهد اطلاعات را به بخشهای منطقی تقسیم کنید و کاربر را مرحلهبهمرحله جلو ببرید.
همه فیلدها همیشه نباید نمایش داده شوند
فرض کنید کاربر ابتدا باید نوع مشتری را انتخاب کند.
اگر «شرکت» را انتخاب کرد، اطلاعات شرکت نمایش داده شود.
اگر «شخص حقیقی» را انتخاب کرد، آن فیلدها اصلاً نمایش داده نشوند.
این همان چیزی است که به آن Conditional Logic یا منطق شرطی فرم گفته میشود.
در فرمهای پیچیده، این قابلیت میتواند تجربه کاربری را بسیار سادهتر کند.
اعتبارسنجی برایتان مهم است
اگر دادهای که دریافت میکنید قرار است وارد CRM، پنل مدیریت، سیستم مالی یا یک API شود، فقط دریافت مقدار کافی نیست.
باید بدانید:
- مقدار واردشده معتبر است یا نه
- فرمت داده درست است یا نه
- فیلدهای ضروری تکمیل شدهاند یا نه
- وابستگی بین فیلدها رعایت شده یا نه
هرچه فرم به یک فرآیند واقعی کسبوکار نزدیکتر شود، کیفیت validation اهمیت بیشتری پیدا میکند.
فرم باید با سیستم دیگری ارتباط داشته باشد
گاهی فرم فقط اطلاعات را جمع نمیکند.
داده باید بعد از ثبت:
- به API ارسال شود
- در CRM ذخیره شود
- وارد پنل داخلی شود
- برای پردازش دیگری استفاده شود
- یا به یک ساختار داده مشخص تبدیل شود
در چنین شرایطی، ساختارمند بودن داده اهمیت زیادی پیدا میکند.
فرم ساده یا فرمساز آنلاین؟
تصمیم درست به نیاز شما بستگی دارد.
| نیاز | فرم ساده | فرمساز آنلاین |
|---|---|---|
| فرم تماس ساده | مناسب | ممکن است بیش از نیاز باشد |
| فرم نظرسنجی کوتاه | مناسب | معمولاً ضروری نیست |
| فرم چندمرحلهای | محدود | مناسب |
| منطق شرطی | محدود | مناسب |
| فرمهای متعدد | زمانبر | مناسبتر |
| تغییر مداوم فرمها | نیازمند توسعه | مناسبتر |
| ساختار داده قابل استفاده مجدد | محدود | مناسب |
| اتصال به سیستمهای دیگر | وابسته به پیادهسازی | مناسبتر |
بنابراین مسئله این نیست که «فرمساز همیشه بهتر است».
مسئله این است که چه زمانی پیچیدگی فرم از توان یک فرم ساده خارج میشود.
Google Forms چه زمانی کافی است؟
Google Forms برای بسیاری از نیازهای روزمره انتخاب ساده و مناسبی است.
اگر هدف شما ساخت یک نظرسنجی، پرسشنامه یا فرم جمعآوری اطلاعات ساده باشد، احتمالاً نیازی به ابزار پیچیدهتری ندارید.
اما وقتی فرم بخشی از تجربه محصول شماست، نیازها میتوانند متفاوت شوند.
برای مثال ممکن است بخواهید:
- ظاهر فرم با محصول شما هماهنگ باشد
- رفتار فیلدها کاملاً تحت کنترل شما باشد
- فرم چندمرحلهای داشته باشید
- منطق شرطی پیچیدهتری ایجاد کنید
- داده را با ساختار مشخص دریافت کنید
- فرم را به سیستم خودتان متصل کنید
- تاریخ شمسی و میلادی را همزمان پشتیبانی کنید
در اینجا تفاوت بین یک فرم عمومی و یک فرم محصولی بیشتر مشخص میشود.
فرم محصولی چیست؟
فرم محصولی فرمی است که بخشی از تجربه اصلی یک محصول یا سرویس محسوب میشود.
مثلاً:
- ثبتنام یک سرویس
- درخواست تسهیلات
- ثبت درخواست سازمانی
- ایجاد حساب کاربری
- ثبت سفارش
- فرم استخدام
- ثبت اطلاعات مشتری
- درخواست پشتیبانی
- ثبت اطلاعات مالی
در این سناریو، فرم فقط اطلاعات جمع نمیکند.
فرم بخشی از مسیر کاربر است.
به همین دلیل طراحی، اعتبارسنجی، ترتیب مراحل، نمایش فیلدها و نحوه انتقال داده همگی اهمیت پیدا میکنند.
یک فرم آنلاین خوب چه ویژگیهایی دارد؟
یک فرمساز حرفهای باید بتواند نیازهای مختلف را بدون تبدیل شدن به یک ابزار پیچیده و غیرقابل استفاده پوشش دهد.
۱. ساخت فرم با Drag & Drop
کاربر باید بتواند فیلدها را بهسادگی اضافه و جابهجا کند.
این موضوع مخصوصاً زمانی مهم است که ساختار فرم مرتب تغییر میکند.
۲. پشتیبانی از فرمهای چندبخشی
فرمهای طولانی بهتر است به بخشهای منطقی تقسیم شوند.
برای مثال:
- اطلاعات شخصی
- اطلاعات تماس
- اطلاعات درخواست
- تأیید نهایی
این ساختار میتواند تجربه کاربر را نسبت به نمایش یک فرم بسیار طولانی بهتر کند.
۳. منطق شرطی
فیلدها نباید همیشه مجبور باشند برای همه کاربران نمایش داده شوند.
مثلاً:
- نوع مشتری = شرکت ← نمایش اطلاعات شرکت
این قابلیت باعث میشود فرم براساس پاسخ کاربر رفتار کند.
۴. اعتبارسنجی
فرم خوب فقط ظاهر خوبی ندارد؛ باید بتواند داده معتبر دریافت کند.
اعتبارسنجی مناسب میتواند از ورود دادههای اشتباه یا ناقص جلوگیری کند و کیفیت اطلاعات دریافتی را افزایش دهد.
۵. انواع مختلف فیلد
فرمهای واقعی معمولاً فقط به text و email محدود نمیشوند.
بسته به کاربرد، ممکن است به مواردی مانند اینها نیاز داشته باشید:
- متن
- عدد
- ایمیل
- انتخاب
- چندانتخابی
- تاریخ
- فایل
- checkbox
- radio
- textarea
چرا فرم چندمرحلهای اهمیت دارد؟
یکی از مشکلات فرمهای طولانی، ایجاد احساس پیچیدگی برای کاربر است.
اگر ۲۰ یا ۳۰ فیلد را یکجا نمایش دهید، کاربر ممکن است قبل از شروع فرآیند از ادامه منصرف شود.
فرم چندمرحلهای اطلاعات را به بخشهای کوچکتر تقسیم میکند.
برای مثال در یک فرآیند ثبت درخواست:
- اطلاعات پایه
- اطلاعات تکمیلی
- اطلاعات درخواست
- بررسی و ارسال
این ساختار بهخصوص برای فرآیندهایی که اطلاعات زیادی نیاز دارند، کاربردی است.
البته چندمرحلهای کردن فرم همیشه به معنی تجربه بهتر نیست؛ اگر مراحل بیش از حد زیاد یا غیرمنطقی باشند، خودشان میتوانند اصطکاک ایجاد کنند.
منطق شرطی چه مشکلی را حل میکند؟
یکی از تفاوتهای مهم بین فرمهای ساده و فرمهای داینامیک، توانایی واکنش به انتخاب کاربر است.
مثلاً در یک فرم خدمات، نوع درخواست میتواند پشتیبانی، فروش یا همکاری باشد.
اگر کاربر «همکاری» را انتخاب کند، میتوان فیلدهای مرتبط با همکاری را نمایش داد.
در نتیجه کاربر مجبور نیست فیلدهایی را ببیند که هیچ ارتباطی با درخواست او ندارند.
این موضوع هم فرم را سادهتر میکند و هم میتواند کیفیت اطلاعات جمعآوریشده را افزایش دهد.
فرمساز آنلاین برای چه کسبوکارهایی کاربرد دارد؟
فرمساز فقط برای یک نوع کسبوکار نیست.
میتواند برای سناریوهای مختلف استفاده شود:
- شرکتها: درخواستهای داخلی، ثبت اطلاعات کارکنان، فرمهای منابع انسانی و فرآیندهای سازمانی
- فروش و بازاریابی: Lead Generation، درخواست مشاوره، ثبت اطلاعات مشتری و فرمهای تماس
- خدمات: ثبت درخواست خدمات و دریافت اطلاعات مورد نیاز قبل از ارائه سرویس
- آموزش: ثبتنام دورهها، دریافت اطلاعات دانشجو یا ارزیابی
- سازمانها: فرآیندهای چندمرحلهای و جمعآوری اطلاعات ساختیافته
- محصولات SaaS: onboarding، registration و فرآیندهای مختلف داخل محصول
فرم فارسی چه تفاوتی با یک فرم عمومی دارد؟
برای کاربران فارسیزبان، برخی جزئیات اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
یکی از مهمترین آنها تاریخ است.
در بسیاری از فرآیندهای ایرانی، کاربر انتظار دارد بتواند تاریخ را با تقویم شمسی وارد کند.
اگر سیستم فقط تاریخ میلادی را پشتیبانی کند، تجربه کاربر در بعضی سناریوها مناسب نخواهد بود.
به همین دلیل پشتیبانی از تقویم شمسی و میلادی میتواند برای یک فرمساز فارسی یک قابلیت کاربردی باشد.
موضوع RTL و تجربه کاربری فارسی نیز اهمیت مشابهی دارد.
Formora چیست؟
برای پاسخ به بخشی از این نیازها، Formora را ساختم.
Formora یک فرمساز آنلاین برای ساخت و اجرای فرمهای داینامیک است که روی سناریوهایی تمرکز دارد که یک فرم ساده دیگر پاسخگوی آنها نیست.
در Formora میتوانید:
- فرمهای داینامیک ایجاد کنید
- فیلدها را با Drag & Drop جابهجا کنید
- فرم را به چند بخش تقسیم کنید
- از انواع مختلف فیلد استفاده کنید
- برای فیلدها validation تعریف کنید
- منطق شرطی ایجاد کنید
- از تقویم شمسی و میلادی استفاده کنید
- ساختار فرم را به صورت JSON دریافت یا وارد کنید
هدف این نیست که Formora جایگزین همه ابزارهای فرم شود.
اگر یک فرم ساده برای نظرسنجی یا دریافت چند مقدار محدود میخواهید، ابزارهای عمومی میتوانند کاملاً کافی باشند.
Formora بیشتر برای زمانی طراحی شده که فرم بخشی از یک فرآیند واقعی و قابل توسعه باشد. جزئیات بیشتر را در صفحه پروژه Formora ببینید.
چه زمانی Formora میتواند برای شما مناسب باشد؟
اگر فرم شما یکی از این ویژگیها را دارد، Formora میتواند ارزش بررسی داشته باشد:
- فرم داینامیک میخواهید
- فرم چندمرحلهای دارید
- به Conditional Logic نیاز دارید
- تعداد فیلدها و انواع آنها زیاد است
- اعتبارسنجی برایتان مهم است
- تاریخ شمسی و میلادی نیاز دارید
- میخواهید ساختار فرم را به صورت JSON داشته باشید
- فرم باید با API یا سیستم دیگری ارتباط داشته باشد
- نمیخواهید برای هر تغییر کوچک در فرم، یک فرم جدید از صفر ساخته شود
Formora را امتحان کنید
اگر دنبال یک فرمساز آنلاین برای فرمهای ساده و داینامیک هستید، میتوانید دموی زنده Formora را امتحان کنید.
اگر قبل از استفاده میخواهید جزئیات بیشتری درباره پروژه ببینید، صفحه Formora در پورتفولیو را ببینید.
همچنین کد پروژه در GitHub در دسترس است.
جمعبندی
هر فرمی به یک فرمساز حرفهای نیاز ندارد.
برای یک فرم تماس ساده، ساختار ساده معمولاً بهترین انتخاب است.
اما وقتی فرم تبدیل به بخشی از محصول یا فرآیند کسبوکار میشود، نیازها تغییر میکنند.
فرمهای چندمرحلهای، منطق شرطی، validation، انواع مختلف فیلد، داده ساختیافته، تقویم شمسی و اتصال به سیستمهای دیگر، همگی نشانههایی هستند که نشان میدهند دیگر فقط با یک فرم ساده روبهرو نیستید.
در چنین شرایطی، یک فرمساز آنلاین داینامیک میتواند فرآیند ساخت و مدیریت فرمها را سادهتر کند.
برای دیدن یک نمونه واقعی، Formora را ببینید یا مستقیماً دموی آنلاین Formora را امتحان کنید.
اگر به نوشتههای مشابه علاقه دارید، از بلاگ شروع کنید یا پروژههای پورتفولیو و درباره من را ببینید.